Sterilizasyon başlıca dört yöntemle yapılır :
1- Isı ile
a) Kuru hava : Pastör fırınları ……… Cam eşya, metal gereçler,…
b) Nemli hava :
I- Basınçlı Buhar 120 C 1 atm 15-20 dakika
Pansuman malzemeleri, konserve,besiyerleri…
II- Basınçsız Buhar (Arnold kazanı)100 C
Karbonhidratlı besiyerleri
c) Yakma : Öze, ekim iğnesi,…
d) Sıcak su : Kaynatma, Tindalizasyon,….
2- Süzme İle
Serum gibi ısıya dayanıksız sıvıların sterilizasyonunda, sıvıyı hücrelerinden
arındırmakta kullanılır. HEPA filtreler ise havayı süzerek mikroorganizmalardan
arındırmak amacıyla kullanılmaktadır.
3- Işınlama ile
UV, gamma, X-ışınları, gamma ışınları, beta ışınları, mikrodalga.
4- Kimyasal maddeler ile
Kimyasal maddeler sterilizasyondan çok dezenfeksiyon amacıyla kullanılırlar. Tek kullanımlık olarak sağlanamadığında ya da ısı ile steril edilemediğinde etilen oksid ya da glutaraldehit kullanılır. Plastik tüpler, eldivenler, ameliyat ipliği gibi hastane aletleri etilen oksitle (TUS) genelde endoskopik aletler glutaraldehit ile steril edilirler. (Hidrojen peroksit) Hücrede serbest hidroksil
radikallerinin oluşumuna yol açar; bu yapılar zar lipidlerine, DNA ve diğer yaşamsal hücre yapılarına saldırırlar. Bakretisit, virusit ve fungusittir. Yüksek konsantrasyonda sporisittir. Antiseptik olarak kullanılabilir. Dezenfektan olarak yumuşak kontakt lenslerin, cerrahi implantların, plastik eldivenlerin dezenfeksiyonunda kullanılır. % 6-7.5’luk konsantrasyonlarda ciyptosporidium parvum’u inaktive eden tek sterilan maddedir. Bakteri sporlarını da etkileyebilen
dezenfektanlara yüksek düzey dezenfektan adı verilir (glutaraldehit, formaldehit, parasetik asit, hidrojen peroksit). Su dezenfeksiyonunda klor kullanılır. Klor su dezenfeksiyonunda kullanılır fakat, HAV , Giardia kistleri, Cryptosporidim ookistlerini öldüremediğinden bu mikroorganizmaların infeksiyonlarını önleyememektedir.
Merve Gündüz tarafından http://www.biyolojigunlugu.com/sterilizasyon-dezenfeksiyon-yontemleri-nelerdir adresinde yayımlanmıştır.
