Size önerebileceğim, şartları da oldukça kolay sağlayabileceğinizi düşündüğüm bir DNA ekstraksiyon deneyi var.
İlk önce ihtiyacınız olanlar;
kivi ya da kavun gibi kolayca ezebileceğiniz meyveler,
bir miktar sıvı sabun ya da bulaşık deterjanı,
bulabildiğiniz en yüksek dereceli alkol ki bunun için kolonya ya da ispirto kullanabilirsiniz, kullanmadan önce buzdolabında soğutun,
bir miktar tuzlu su (Bir su bardağı suya 1 çay kaşığı sofra tuzu koyarsanız bu yaklaşık 1M olacaktır.)
bol miktarda da mutfak malzemesi, cam malzemeleri kullanmanız görüşünüzü kolaylaştırır.
Deneyi ise şöyle;
İlk olarak (kivi kullandığınız farz ediyorum) meyveyi kabuklarından ayırıp, üzerine deterjan ekleyip (örneğin bir meyve için bir yemek kaşığı) iyice eziyorsunuz. Bir macun haline getirmeye çalışın. Yapacağınız işlemlerin en zor ve uzun sürecek kısmı burası. Bu aşamada hücrelerin hücre çeperlerini ve bir kısım hücre zarlarını parçalıyorsunuz. Bu işlemi gerçekleştirirken hem fiziksel hem de kimyasal bir parçalanma söz konusu. Fiziksel olarak selülozik yapıları kırarken, deterjan yardımıyla hücre zarındaki glikolipid ve glikoproteinlerin yapılarını bozuyorsunuz. Bunu işlemi eğer oluşturacağınız bir sıcak su küveti içinde yaparsanız daha faydalı olacaktır.
Ezme işlemini iyice gerçekleştirdiğinize emin olduysanız üzerine bir miktar (örneğinizin içinde yüzebileceği kadar) su ekleyip yavaş yavaş karıştırın. Burada kullanacağınız su oda sıcaklığında olabilir. Örneğinizin sıvı kısmının eklediğiniz suyla iyice özleştiğini düşündüğünüzde, bulabileceğiniz en ince süzgeç ile karışımı süzün, tabi ihtiyacımız olan kısım bu sıvının içinde.
Elde ettiğiniz sıvının içerisine, yaklaşık %10’u kadar tuzlu suyunuzdan ekleyin ve yavaşça karıştırın. Daha sonra bu karışımın üzerine 1:1 oranında soğuttuğunuz alkolden ekleyin ve yine nazikçe karıştırın.
Karışımınızın içerisine çok dikkatle bakın, eğer küçük kabarcıklar görebiliyorsanız bu DNA izole etmeyi başardığınız anlamına geliyor. Daha da net görebilmek için karışımınızı buzdolabınızın -20C bölmesinde 1 gece bekletin.
Ne kadar bol meyve kullanır ve sulu karışımın ne kadar berrak olmasını sağlayabilirseniz DNA’yı o kadar net görebileceksiniz. Kiviyi başka bir alternatif yoksa tercih edin, genellikle kavun ya da muz görüşünüzü daha kolaylaştıracaktır.
Bu öğrencilerin oldukça zevkli bulduğu ve laboratuvara girip gerçek ekstraksiyonu yaptıkları zaman bunu daha kolay kavramalarına yardımcı olan bir deney. Umarım seversiniz. İyi eğlenceler dilerim.
Merve Gündüz tarafından http://www.biyolojigunlugu.com/evde-deney-yapmak-istiyorum-diyenlere adresinde yayımlanmıştır.
